HomeDạy trẻ 2-3 tuổi

Làm gì để phát huy tối đa tiềm năng của trẻ giai đoạn 2-3 tuổi?

Trẻ 2 tuổi bắt đầu 1 giai đoạn phát triển hết sức đặc biệt. Trẻ luôn muốn được tự lập, luôn muốn được vận động suốt ngày không biết mệt. Đó là bởi vì trẻ ở giai đoạn này có ý muốn được học tập mãnh liệt. Hãy tận dụng và phát triển ý muốn này sao cho thực sự hiệu quả. Nếu được quan tâm và phát huy đúng mức, khả năng trí não của bé sẽ được đẩy lên một cách vượt trội, bé sẽ trở nên xuất sắc thực sự.
Để làm được việc này, phụ huynh cần lưu ý phát triển 3 lĩnh vực chính như sau: VẬN ĐỘNG – NGÔN NGỮ – HOÀN THIỆN KỸ NĂNG CƠ BẢN

1. TRẺ CẦN ĐƯỢC VẬN ĐỘNG, ĐI BỘ NHIỀU ĐỂ PHÁT TRIỂN TRÍ LỰC HOÀN HẢO

Trí lực của trẻ sẽ được phát triển hoàn hảo khi được kích thích đầy đủ 5 giác quan, vận động, và ngôn ngữ ngay sau khi sinh.
Đối với vận động, một đứa trẻ sẽ không có chiều sâu nội tâm nếu kỹ năng vận động tay chân không được phát huy hết mức. Cần phải rèn luyện khả năng đi bộ cho bé từ 1,5 tuổi. Nếu cứ cõng, bế, ngồi xe đẩy suốt ngày sẽ đánh mất khả năng này, trẻ sẽ phát triển không hoàn hảo.
Đi bộ không những là bài tập thể lực hàng ngày mà còn giúp cho trẻ thông minh hơn, đồng thời làm cho dáng dấp cơ thể trẻ đẹp hơn rất nhiều.
Tuy nhiên, đi bộ bằng phẳng thì chưa đủ, phải cho trẻ đi đường dốc, leo cầu thang lên xuống. Khoảng 2 tuổi rưỡi, nên cho trẻ nhảy trên tấm đệm đàn hồi, hoặc đệm hơi, hoặc sàn nhún để tập lấy thăng bằng.
Mọi việc tập luyện nên được tăng dần từ dễ đến khó, từ ít đến nhiều…

2. 2 TUỔI – GIAI ĐOẠN QUAN TRỌNG ĐỂ PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ


Cha mẹ nên biết trước điều này, đây là thời kỳ mẫn cảm với ngôn ngữ nhất trong suốt cuộc đời trẻ. Khi trẻ được 2 tuổi, ngôn ngữ phát triển 1 cách đột phá, nhưng sau 6 tháng, hiện tượng đột phá này tự nhiên biến mất.
Cha mẹ cần lưu ý: phải nói với trẻ bằng giọng chuẩn, ngôn ngữ “ngọng” của trẻ thơ không còn phù hợp nữa. Cha mẹ thấy kiểu nói “ngọng” của trẻ rất đáng yêu, nhưng ngôn ngữ này không còn phù hợp nữa.
Trong các trò chơi hay sinh hoạt hàng ngày với bé, hãy dạy bé càng nhiều càng tốt. Khi tắm cho trẻ, hãy chỉ các bộ phận trên cơ thể như tay, chân, đầu gối, khuỷu tay, ngực… chỉ các vật dụng trong nhà tắm như xà phòng, chậu, khăn, vòi hoa sen, nước… lặp đi lặp lại. Lúc đầu nên hỏi con các câu hỏi như “con muốn rửa tay trước hay rửa chân trước?” “con muốn mặc áo xanh hay áo vàng?” để cho trẻ chọn lựa. Sau có thể hỏi trẻ kiểu câu hỏi mở như: “con muốn tắm, rửa cái gì trước nào?” “con muốn mặc cái áo nào?”.
Khi chơi với bé, hãy chơi trò chơi ngôn ngữ, ví dụ bảo con: “con hãy nói tên những thứ màu xanh dương trong nhà nào!” hoặc “cái gì màu vàng ở trong buồng tắm?”… Bạn có thể dạy con về hình dạng, màu sắc, kích thước… Khi đi chợ, đi chơi đều có thể chơi trò chơi này được, đơn giản là mô tả sự vật và đố trẻ tìm ra sự vật đó thôi.
Hãy cố gắng mua nhiều sách và đọc cho con nghe (không chỉ xem tranh). Cuốn nào con thích, hãy đọc nhiều lần. Trẻ đặc biệt thích những cuốn sách nói về những việc liên quan đến cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, những gì đang diễn ra xung quanh trẻ. Nhớ đọc sách cho con nghe trước khi đi ngủ.
Đọc sách đã tốt, nhưng đọc thơ còn tốt hơn nữa. Thơ là tài liệu tốt nhất dạy con người ta về cái hay của ngôn ngữ (vần điệu của bài thơ khiến trẻ rất thích thú). Ở độ tuổi này, không cần phải giải thích từng câu từng chữ trong bài thơ, cứ đọc cho trẻ nghe nhiều lần và trẻ nhớ là được.
HÃY CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI MẶT CHỮ: đây là thời kỳ rất tốt để khơi dậy sự quan tâm của trẻ với chữ nghĩa. Trẻ 2 tuổi mà có thể đọc được chữ là quá tuyệt vời. Trẻ 1 tuổi chưa nói được nhưng cũng nhớ được chữ. Thậm chí trẻ mới lọt lòng cũng nhớ được chữ. Bạn sẽ thắc mắc làm sao mà trẻ chưa biết nói lại có thể đọc được chữ? Bạn cứ thử đưa 1 tấm thẻ có viết chữ to rõ & đọc cho trẻ nghe, rồi hỏi con lấy tấm thẻ có chữ vừa đọc, trẻ sẽ nhặt lấy một cách chính xác, như vậy là trẻ đã biết đọc.
Khi trẻ biết đọc chữ, thì cấu tạo đầu cũng thay thổi, đặc biệt là thay đổi lớn ở đại não, các bậc cha mẹ phải nên biết trước điều này. Đến cả con trẻ bị bệnh não (trẻ tự kỷ, chậm phát triển, bại não…), giai đoạn này dạy cách đọc chữ cũng rất hiệu quả, trẻ có thể nhớ được, khi nhớ được thì sắc mặt trở nên trí thức hơn, mắt sáng hơn. Cũng có trường hợp trẻ bị bệnh não mà cũng đọc được sách trôi chảy, đứng đầu lớp khi vào tiểu học. Điều này không thể có nếu chỉ dạy trẻ bị bệnh não đọc khi đã qua 6 tuổi. Nếu không tận dụng thời kì nhạy cảm với ngôn ngữ của trẻ thì sẽ khó làm thay đổi được tố chất của đại não, kể cả với trẻ thường và trẻ bị bệnh não.
Để trẻ gần gũi với chữ, hãy cho trẻ xem các thẻ cứng có viết chữ lên, hướng trẻ chú ý vào chữ tên sách, tên thương hiệu hàng hoá, đọc những chữ ấy cho trẻ. Bất kể khi nào, đi trên đường, vào công viên, ở trong bãi giữ xe, hãy hướng cho trẻ nhìn thấy biển hiệu ghi chữ gì, biển số xe có chữ cái gì, chữ số gì chẳng hạn. Với cách dạy cho trẻ những từ ngữ gần gũi nhất, dễ thấy nhất xung quanh như vậy, là bạn đã thực hiện xuất sắc việc dạy đọc chữ cho con rồi đấy.

3. HOÀN THIỆN KỸ NĂNG CĂN BẢN


Đây là điểm cuối cùng trong 3 điểm phát triển trí tuệ cho trẻ.
Trẻ 2 tuổi luôn muốn tự làm thật tốt những việc phục vụ bản thân mình. Điều này được thể hiện rõ rệt trong giai đoạn trẻ được 2,5 – 3,5 tuổi. Nắm bắt được điều này và phát huy ý muốn này của trẻ chính là bí quyết để dạy con thành người hoàn hảo (tự lập, có trách nhiệm, biết yêu thương, giúp đỡ cha mẹ…)
Rửa tay, buộc dây giầy, cài cúc áo. Những việc này dù có mất thời gian cũng phải để trẻ tự làm lấy. Cha mẹ giành nhiều thời gian, chịu khó dạy con cách làm thì bây giờ có thể bận bịu nhưng sau này sẽ là những ngày vui. Trẻ con ham học hỏi, mà làm giỏi thì sẽ có được lòng tự tin vào việc mình làm. Cứ như vậy trẻ lớn lên từng bước một. Ngược lại lúc nào bố mẹ cũng ra tay làm hộ, thành thói quen thì trẻ tiến bộ rất chậm và buồn tẻ. Nếu mẹ cứ rửa tay cho con, trẻ mất đi tính nhẫn nại. Có lúc sẽ không cho mẹ rửa tay cho mình, có lúc sẽ không chịu đi rửa tay.
Nên để trẻ tham gia giúp việc nhà hết mức có thể. Lau bàn, lấy cái này, cất cái nọ, lau đĩa… tìm nhiều việc vừa sức để trẻ làm giúp. Trẻ làm xong phải được khen thật nhiều. Quan trọng hơn là phải củng cố lòng tự tin cho trẻ. Cho dù trẻ làm chưa giỏi cũng phải khen. Có vậy trẻ mới có tự tin, để lần sau làm giỏi hơn.
Tuyệt đối không được chê bai trẻ trong bất cứ chuyện gì. Những bà mẹ dốt thường đối xử với con như vậy. Áp đảo sự phản kháng của trẻ. Dập tắt ý muốn tự làm lấy của trẻ bằng những câu đại loại như “việc đấy ai chẳng làm được” hay “ai thèm làm cái việc dở hơi ấy”. Dù việc nhỏ nhặt trẻ làm được cũng phải khen nhiều. Phải nên biết rằng việc chấp nhận ý muốn làm của trẻ là tạo cho trẻ ý muốn làm, tạo cho trẻ tính tự tin, trẻ phát triển tích cực hơn. Bí quyết dạy trẻ giỏi là “khen”, ngược lại dạy tồi sẽ là “chê”.
Khi trẻ 2 tuổi hãy dạy trẻ biết sắp xếp gọn gàng đồ chơi. Chỉ cho lấy đồ chơi từng ít một ra. Cất 1 cái rồi mới lấy cái khác. Như vậy việc dọn sau khi chơi là điều thích thú của trẻ. Hãy bắt đầu việc này bằng trò chơi mệnh lệnh. “Cất quả bóng này vào giá, rồi lấy búp bê để trên bàn ra đây cho mẹ” chẳng hạn. Chơi như vậy bé quen với việc dọn dẹp. Ở thời kì ý muốn tự làm lấy việc của mình này mà không dạy phép tắc dọn dẹp sắp xếp thì sau này không thể làm cho trẻ nhập tâm việc này được.

Thời kì này phải dạy trẻ điều khiển đôi tay thật giỏi.Ở trẻ dùng tay không thạo hay có xu hướng năng lực phát triển chậm. Dùng đũa cũng phải dạy từ khi trẻ 2 tuổi.
Ví dụ cho trẻ chơi đất nặn. Không phải chỉ đưa hộp đất nặn cho con, muốn chơi gì thì chơi là xong. Mà phải đưa hình mẫu táo, dâu, chuối… cho con xem rồi hướng dẫn con nặn cho giống hình mẫu. Chỗ lồi, chỗ lõm, chỗ tù, chỗ nhọn… phải làm cho giống, mới là quan trọng. Như vậy tạo cho trẻ tính quan sát tỉ mỉ và điều khiển đôi tay một cách khéo léo.
Thay vì bỏ món tiền lớn để mua đồ chơi loại ấy ra, hãy trộn lẫn 4 loại đỗ đen, đỗ trắng, đỗ đỏ, đỗ xanh mỗi loại 10 viên vớI nhau, rồi bảo con nhặt riêng từng loại vào 4 cái cốc riêng biệt còn hơn.
Trong các loại động vật chỉ có con người là có khả năng cầm nắm vật bằng 2 ngón tay cái và ngón trỏ. Hãy rèn luyện cho trẻ 2 tuổi – thời kì mẫn cảm này – khả năng đó. Hãy cho trẻ dùng 2 ngón tay (cái – trỏ) nhón những vật nhỏ xíu như hạt đậu, cái ghim cài tài liệu… có màu sắc, kích cỡ khác nhau chia theo màu sắc, kích cỡ vào những cái cốc khác nhau.

4) VƯỢT QUA THỜI KỲ “KHỦNG HOẢNG” ĐẦU TIÊN KHI TRẺ 2 TUỔI

Người ta có câu “trẻ 2 tuổi đáng sợ”. Thấy hiện tượng này ở trẻ vừa đầy 2 tuổi, kéo dài trong khoảng thời gian từ 4 đến 6 tháng. Thời kì này gọi là thời kì phản kháng đầu tiên của trẻ.
Được 2 tuổi, bước vào thời kì tự lập, trẻ muốn tách khỏi bố mẹ, tự làm việc này việc nọ. Việc gì cũng muốn tự làm lấy. Vì vậy khị bị người lớn nói “không được” là trẻ phản kháng liền. Rồi khi trẻ định tự mình làm gì đấy mà không làm được cũng phát cáu lên. Cũng có trẻ giậm chân, giãy nảy, lăn đùng ra đất ăn vạ. Đó là biểu hiện bất mãn khi trẻ định làm gì mà không làm được. Để vượt qua tình cảnh này, hãy cho trẻ xem đọc sách dạy cách làm 1 cách dễ hiểu, từng chút tạo cho trẻ tính tự tin rằng mình cũng có thể làm được. Và một điều nữa là dạy ngôn ngữ cho trẻ. Trẻ được rèn luyện kĩ năng nói tốt, biết dùng từ phong phú thường không có kiểu nói ích kỉ, cũng như không nghịch ngợm làm phiền bố mẹ. Vì trẻ tự làm được những việc của mình, biết dùng đồ vật, biết truyền đạt ý muốn của mình thì không có cảm giác bất mãn như trên.
Khi trẻ khóc, hãy đặt mình vào địa vị của trẻ, dạy cho trẻ cách nói diễn tả tâm trạng khó chịu lúc đó. Nếu chỉ có quát mắng “sao lại khóc” thôi thì không dễ dàng gì vượt qua thời kì 2 tuổi đáng sợ này. Nếu con muốn gì, cảm thấy gì mà diễn đạt được hết bằng lời thì cuộc sống hằng ngày thật suôn sẻ. Với trẻ chậm nói, thì không thể có những tháng ngày vui vẻ như vậy được. Nói là thông cảm với tâm trạng của trẻ, nhưng cũng như tay gãi đúng chỗ ngứa vậy, gãi quá sẽ bị xước, thành ra nói hết phần của trẻ. Trẻ không nói được điều mình muốn nói, vốn từ ít, sẽ sinh ra bất mãn. Việc quan trọng là nghe thấu tâm trạng trẻ, chứ không phải nói hộ hết tâm trang của trẻ.
Nếu trẻ hiểu lời nói thì sẽ hiểu những gì mẹ nói, mẹ có thể dạy lễ nghĩa, phép tắc một cách dễ dạng hơn. Không cần ra tay can thiệp làm hộ con, mà chỉ cần trông con thôi, để con dần lớn lên với tính tự tin.
Thời kì này trẻ có khả năng ngôn ngữ cao, kĩ năng sử dụng hay làm việc gì đó thành thạo sẽ không có biểu hiện bất mãn, phản kháng như đã nêu ở trên. Bí quyết nuôi dưỡng ý chí của trẻ là không bao giờ nói từ “không được” với trẻ. Luôn dõi theo hành động của trẻ, củng cố lòng tự tin, động viên khích lệ kịp thời, khơi gợi ý muốn của trẻ mới là cách nuôi dạy con hay.

5) TRẺ 2 TUỔI CÓ TRÍ NHỚ THIÊN TÀI

2 tuổi là thời kì thiên tài của trẻ nhỏ. Cũng có nhiều bậc phụ huynh ngạc nhiên khi xem chương trình “Những em bé thiên tài nhất Nhật bản”, chứ thực ra hầu hết trẻ em đều có khả năng biểu lộ trí nhớ tuyệt vời như những trường hợp được nêu trong chương trình đó. Nếu không biết điều đó, sẽ vô tình làm mất đi khả năng tuyệt vời của trẻ. Chính vì vậy chúng ta cần phải cực kì chú ý đến trẻ. Trẻ phát triển rất nhanh trong độ tuổi từ 2 đến 3 tuổi. Và những gì trẻ học được trong thời gian này sẽ phản ánh thái độ học tập của chúng sau này, thái độ đó không thể nào sửa đổi được nữa.
Tôi muốn các bậc cha mẹ phải coi độ tuổi này là giai đoạn thiết lập năng lực cơ sở cho trẻ. Giai đoạn này, nếu dạy trẻ những điều cơ bản suôn sẻ thì trẻ sẽ thành những con người rất sáng dạ. Còn không dạy dỗ gì, cứ để trẻ tự nhiên chơi không thôi sẽ để khả năng ưu việt vốn có của mọi em bé biến mất lúc nào không hay. Xin nhắc lại một lần nữa, đó là trẻ 2 tuổi có trí nhớ thiên tài.
Khi trẻ 2 tuổi mà được rèn luyện trí nhớ thì sẽ có trí nhớ tốt duy trì liên tục và dễ dàng. Với trẻ không được rèn luyện trí nhớ lúc này thì đến năm lớp 6 thôi đã không thể nhớ nổi những công thức tính toán phân số, số thập phân… Vì vậy, khi được 2 tuổi cần phải cho trẻ được rèn luyện trí nhớ càng nhiều càng tốt. Nhớ quốc kì của các nước. Nhớ chủng loại xe ô tô. Nhớ tên các ga tàu điện theo đúng thứ tự. Những việc mà ta thấy đó hoàn toàn có ích, không hề quá sức đối với trẻ.
Có bà mẹ đã dạy con 2 tuổi nhớ hết tên 100 thi sĩ nổi tiếng. Đứa trẻ ấy đã trở thành người cực kì xuất sắc. Cũng có bà mẹ dạy con 2 tuổi cả kinh thư Trung quốc. Đây không phải là việc nhồi nhét kiến thức. Tôi muốn các bậc cha mẹ hiểu rằng vào thời kì năng lực trí nhớ lên đến đỉnh cao như lúc này, mà làm những việc như vậy thì một mặt khả năng ghi nhớ cao được gắn liền với trẻ, mặt khác những kiến thức thu nạp được này sẽ còn đọng lại trong kho ý thức tiềm tài của cả cuộc đời, sau này làm nền tảng để có được năng lực xuất sắc, và khả năng tư duy cao.
Đặt trước mặt trẻ 2 tuổi 10 cái hộp. Trong 3 hộp có để đồ gì đó. Hãy cho trẻ đoán xem hộp nào có đồ. Không có trẻ 2 tuổi nào ngay từ đầu đã đoán đúng cả 3 cái hộp có đồ. Hãy làm thử từ 1 hộp trước. Đặt lên bàn 10 món đồ, cho trẻ nhìn kĩ trong khoảng 1 phút, rồi giấu đi 1 món, đố trẻ biết đó là món đồ gì. Hãy thử làm bài rèn luyện trí nhớ này cho trẻ.
Cũng liên quan đến trí nhớ, ta phải dạy trẻ khả năng quan sát. “ Cửa hàng vừa xem có bày bán cái gì”, chẳng hạn thế, để rèn cho trẻ khả năng nhớ được nhiều món đồ bày trong cửa hàng. Mẹ với con thi với nhau xem ai nhớ được nhiều hơn.
Điều quan trọng là với trẻ 2 tuổi càng cho trẻ quan sát được càng nhiều càng tốt. Dẫn trẻ đến công viên, cho xem kiến, cho xem lá. Dẫn trẻ đến cửa hàng bán chim, thú cảnh, cho trẻ quan sát. Và bảo trẻ nói về cái vừa xem, vừa nhìn thấy đó.
Cho trẻ đi vườn bách thú, vườn thú biển, khu vui chơi, nông trường, sở phòng cháy chữa cháy… càng nhiều càng tốt, và rèn cho trẻ kể lại những nơi vừa đi.
Cũng có thể cho trẻ đi bus, tàu điện đến bờ biển, vườn táo… để được nhiều dịp quan sát thế giới xung quanh hơn.
Tư tưởng “Mới có 2 tuổi có nhớ được gì mấy đâu, thôi thì chờ đến khoảng 6 tuổi, lúc ấy biết nhớ rồi cho đi đây đó cũng được” là tư tưởng sai lầm, khiến năng lực vốn có của trẻ bị thui chột. Mọi thể nghiệm khi trẻ đã hơn 6 tuổi – lúc này năng lực đã phát triển ở mức ổn định rồi – không tạo nên khả năng cơ bản quan trọng nào nữa. Các bậc cha mẹ nên biết rằng những thể nghiệm được thực hiện trong thời kì khả năng nhận thức đạt đỉnh cao nhất (2 tuổi) sẽ là những khả năng to lớn của trẻ sau này.
Cũng với ý nghĩa đó, trẻ 2 tuổi rất thích hợp để học ngoại ngữ. Bởi vì kí ức về âm thanh của trẻ lúc này cực kì phong phú. Người lớn nghe tiếng nước ngoài không thể nghe toàn bộ âm tiếng nhỏ của từ đó. Hơn nữa cũng không thể thành thạo một ngoại ngữ nào. Vì người lớn có một rào chắn lớn về âm thanh, mà có những âm không tài nào nghe thấy, hay có bắt chước cũng không nhập tâm được. Nhưng trẻ 2 tuổi lại là thiên tài ngôn ngữ. Vì trẻ dưới 3 tuổi có khả năng phân biệt được sự khác nhau rất nhỏ giữa các âm tiết, và hiểu được sự liên quan giữa các từ ngữ phức tạp. Với năng lực tiềm tài phong phú, trẻ thể nhớ ngoại ngữ một cách tự nhiên như một bản năng sinh lí vậy.
Vì vậy, khoảng 2,3 tuổi việc cho trẻ nghe nhiều bài hát của trẻ em các nước, để trẻ được tiếp xúc, nhận biết được sự khác nhau về âm thanh giữa tiếng các nước đó điều quan trọng.
Những âm thanh trẻ không nghe vào giai đoạn này khi lớn lên sẽ không còn nhập tâm chính xác được nữa.
Khi trẻ đang chơi, thử để máy quay đĩa chạy bản nhạc vui tươi tự nhiên nào đó. Ví dụ như “Supper Simple Songs” chẳng hạn.
Điều quan trọng nhất là việc dạy trẻ, rèn luyện cho trẻ phải được thực hiện thường xuyên, hàng ngày, dù mỗi ngày chỉ một chút thời gian. Tôi muốn các bậc cha mẹ hiểu rõ một điều là việc dạy con hay rèn luyện cho con càng được lặp đi lặp lại càng tạo cho trẻ khả năng thiên tài.
Tuy nhiên cũng phải vừa xem tình hình, sự phản ứng của trẻ để dạy cho phù hợp. Nếu trẻ có vẻ không thích kiểu rèn luyện này thì phải chuyển sang kiểu thích hợp hơn, để trẻ vui vẻ thực hành hơn. Bí quyết để thành công là rèn luyện cho con hay dạy con dưới hình thức chơi với con một cách vui vẻ.

Comments (2)

  • Cảm ơn những người tận tụy và có kiến thức như anh đã giúp nhiều ông bố, bà mẹ có thêm động lực nuôi dạy trẻ. Mong đc anh chia sẻ nhiều kinh nghiệm và kiến thức nuôi dạy con.

    Reply
  • Mong được Anh share thêm nhiều kiến thức hay như vậy! Cám ơn Anh nhiều!

    Reply

Trả lời

Your email address will not be published. Required fields are marked *